Ağalık sistemi nedir, nasıl ve ne zaman başlamıştır? Ağalık sistemi toplumu nasıl etkilemiştir.
Ağalık: a. 1. Ağa olma durumu. —2. Ağa olan kimseden beklenen davranış biçimi, cömertlik, olgunluk: Ağalığın töresi yoksullara yardım etmeyi gerektirir —3. (Bir kimseye) ağalık etmek, büyüklük, olgunluk, cömertlik göstermek Bir ağalık edin de kusurunu bağışlayın.
Ağalık hakkı, has, zeamet ve tımar gibi dirlik sahiplerinin, topraklarındaki arazi mutasarrıflarından birinin ölümüyle boş kalan araziyi bir başkasına verirken aldıkları para. Ağalık tevcihi, bir devlet görevlisine ya da savaşlarda yararlılık göstermiş bir askere, bir yerin ağalığının verilmesi.
Ağalık Sisteminin Kaldırılması
Doğu ve Güney - doğu Anadolu’ da toprak mülkiyetine dayalı feodal düzen.
Osmanlılar Doğu ve .Güneydoğu Anadolu’yu ele geçirdiklerinde toprak düzenine dokunmadılar. Aşiretlerin ya da aşiret ağalarının sayılan topraklar, yurtluk ve ocaklık adlarıyla yine eski sahiplerine bırakıldı Aşiret ağaları, giderek toprakları kişisel mülkleri durumuna getirdiler, yörelerinde güçlerini pekiştirdiler. Atatürk döneminde ağalık lakabının kullanılması yasaklandı (26 kasım 1934). 27 mayıs 1960 devriminden sonra da 105 sayılı yasayla ağalardan 55 tanesi batıda iskâna zorlandı (19 ekim 1960). Ancak ağalık kurumunu oluşturan iktisadi ve toplumsal koşullar ortadan kalkmadığı için düzen sürdü. Ağaları iskâna zorlayan kanun iki yıl sonra kaldırılınca, bunlar geri döndüler (18 ekim 1962).