HalkbilimiHalk Oyunları

Halk Oyunlarında Giyilen Kıyafetler Nelerdir?

Halk oyunlarında bölgelere ve şehirlere göre hangi kıyafetler giyilir, özellikleri nelerdir.

Halk Oyunlarında Giyilen Kıyafetler Hakkında Bilgi

Marmara Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri 

Bu bölge Kocaeli, Bursa, Bilecik, Yalova, Sakarya gibi Osmanlıların yoğun yaşamış olduğu büyük kozmopolit şehirlerden oluşmaktadır. Dolayısıyla çok fazla geçiş olmuş ve göçler almıştır. Bu nedenle yöreye ait genel kostümler yerine sonradan yerleşmiş grupların yaygın olmayan kostümleri kabul görmüştür. Pomaklar, Gürcüler bu topluluklara örnek olarak gösterebilirler.

İç Anadolu Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri 

İç Anadolu geçiş bölgesi olmasıyla çeşitlilik gösterir. Bu bölgede Ankara-Seymen, Çorum, Kastamonu erkek kostümleri benzerlik gösterirler. Tokat, Yozgat ve Sivas erkek kostümleri ise birbirine yakındır. Kadın kostümlerinde Ankara ve Eskişehir’de daha çok bindallı vb. gibi saray etkisinde kalmış işlemeli kostümler karşımıza çıkmaktadır. Tokat, Sivas, Yozgat yörelerinde ise alevi kültürüne ait bol işlemeli kadın kostümleri giyilmektedir

Akdeniz Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri 

Bu bölge Maraş’tan itibaren Ege’ye kadar Türkmenler ‘in kültürüne sahiptir. Türkmenler bu bölgede Yörükler olarak da bilinir. Ayrıca Tahtacılar adı verilen Alevi Türkmen topluluklar Toroslar boyunda yaylalarda kendi kültürlerini yaşatmaktadırlar. Bu kültürü İçel, Antalya, Burdur, Isparta, Muğla – Fethiye, Denizli -Acıpayam illerinde görebilmek mümkündür. Kostümlerde varyantlar olmakla birlikte genel şekil yapı itibarıyla aynıdır.

Erkek kostümü:

Başlık (fes-dolak, yün başlık, külah), cepken (işlemeli veya düz aba kumaş), potur, gömlek, kuşak, trablus kuşak, kolan bağı, çorap, çarık.

Kız kostümü:

Cepken (bazı yerlerde), üç etek (kutnu veya çitari) gömlek, şalvar, başlık, önlük, arkalık, kolon bağı, trablus kuşak, çorap, çarık veya edik.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri 

Bölgenin tamamına yakın bir bölümünde Türkmen kültürünün yerleşik olmasıyla birlikte Arap kültürünün etkisi de görülmektedir.

Giyilen iller: Gaziantep, Adıyaman, Şanlı Urfa, Malatya, Mardin, Kahramanmaraş, Adana, Hatay.

Erkek kostümü:

1) Derpi – Kıras, kuşak, başlık, çarık, çorap.
2) Yelek – Kırk düğme, cepken – aba cepken, gömlek, şalvar, kuşak, başlık (sırmalı poşu, ahmediye, terlik – poşu, camadan), çorap, yemeni.

Kadın kostümü:

Üç etek veya kaftan – üst elbise, salmalı köynek – iç elbise, şalvar, kemer – kuşak, başlık, önlük, çorap, yemeni.

Batı Anadolu Bölgesinde Halk Oyunlarını Kıyafetleri

Batı Anadolu’da eski döneme ait Rum kültürünün etkileri ve daha sonra alınan göçlerle Pomak ve Çerkeş kültürünün etkileri görülmüştür. Bu bölgede bulunan Yörükler hala geleneksel yaşamlarını sürdürmektedirler. Kimi Pomak köyleri (Çanakkale ve çevresi) kendi dokumalarıyla kendi giyimlerini geleneksel olarak yapmaktadırlar. Çerkezler ise kendi kültürlerini Çanakkale – Biga ve çevre yerleşim merkezlerinde yaşatmaktadırlar.

Giyilen iller: Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Muğla, Uşak, Kütahya, Afyon, Denizli.

Erkek kostümü:

Oyalı başlık, gömlek, camadan, sallama, potur, kuşak, yorgan kuşak, silahlık, piştov, musaflık, yatağan (pala-kılıç). mendil, köstek, dolak, tozluk, yemeni.

Kadın kostümü:

Cepken, gömlek, şalvar, arkalık, önlük, üç etek, kolon bağı, kemer, çorap, yemeni (gögebakan), başlık, baş örtü (ulada vs.), alınlık, gıdıklık, muska.

Doğru Karadeniz Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri

Bu bölgede Gürcistan’a sınır olan Artvin’in hem horon, hem bar oyun karakteriyle geçiş bölgesi olması özelliği vardır. Bu nedenle çeşitlilik gösterir. Ayrıca Trabzon’da Pontus Rum etkisi ve Laz’ların etkileri görülmektedir. Bölgenin sarp olması nedeniyle kostümler doğa koşullarına göre gelişmiştir.

Erkek kostümü:

1) Yelek, cepken, zıpka (zığva), kabalak (başlık), gömlek, köstek, hamayıl. muska, bıçak, silahlık, silah, fişeklik, çizme.

Giyilen iller; Artvin, Rize, Trabzon. Ordu, Giresun.

Kadın kostümleri:

1) Cepken (kadife), üçetek, iç elbise, şalvar, başlık, kemer (kuşak), kolye, çorap, ayakkabı, (ek olarak peştemal. ardlık, kolon bağlı olanları vardır.)
Giyilen iller: Artvin, Trabzon.

2) Elbise, içlik, şalvar, (bazen yelek), kolon bağı, peştemal, başörtü (pullu), kuşak, çorap, çapula (ayakkabı).

Giyilen iller; Artvin, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu.

Doğu Anadolu Bölgesi Halk Oyunları Kıyafetleri

Bu bölgede sınır bölgesi olması ve çeşitli etnik grupların bulunması nedeniyle çeşitlilik gösterir. 3 tip erkek kostümü vardır.

Erkek kostümü:

1) Şal, şepik, yelek, gömlek, kuşak, Camadan (kefi, agal), çorap, çarık (harik-reşik).

Giyilen iller; Hakkari, Bitlis, Van, Siirt, Diyarbakır, Ağrı, Muş. Şırnak.

2) Yelek, şalvar, gömlek, kuşak, camadan, (papak, keçe külah-poşu), köstek, çorap, pazubent, nazarlık, çarık (ayakkabı).

Giyilen iller; Diyarbakır, Elazığ, Ağrı, Bingöl, Tunceli.

3) Yelek, zıpka, gömlek, kuşak, köstek, keçe külah, poşu, çorap, ayakkabı.

Giyilen iller; Erzurum, Bayburt.

Kadın kostümleri:

1) Fistan, yelek, şalvar, önlük, kuşak, kofi (başlık), poşu, çorap, çarık.

Giyilen iller; Bitlis, Siirt, Muş, Van, Diyarbakır, Erzincan.

2) Bindallı (kadife üçetek), kemer, başlık, çorap, ayakkabı, şalvar. Giyilen iller; Erzurum, Erzincan, Elazığ.
3) Simli veya ipekli üst elbise, ipekli iç elbise, kestravan, poşu veya kofi, kemer, şalvar, çarık, çorap.
Giyilen iller; Hakkari, Siirt, Şırnak.

Trakya Bölgesinde halk oyunları Kıyafetleri

Ovalık, verimli araziye sahip olan bu bölge Osmanlı saray etkisiyle kadife, ipek işlemeli kostümleriyle ön plana çıkmıştır. Bu bölge Balkanlarda birçok bölgede bulunan kostümlerle benzerlik gösterir. Göçler nedeniyle Pomak, Boşnak, Arnavut kültürlerinden etkilenmişlerdir.
Erkek kostümü; Genelde çuha üstüne işlemelidir.

Aksesuarları: Kartal kanat (cepken), cebedan, potur, gömlek, kuşak, boyun yağlık, peşkir, köstek, keçe fes, trablus, yün çorap, yemeni.

Kız kostümü; Genelde ördekbaşı yeşil, mor, bordo kadife üzerine sim sırma işlidir.

Aksesuarları: Yelek (cepken), şalvar (bol ağlı), bürümcük gömlek, futa (önlük), uçkur, krep, altın, mendil, yün çorap, yemeni.

Bunların yanı sıra günlük işlerde kullanılan daha sade basma, pazen ağlı şalvar, yelek giyilmektedir.

Kafkas Halk Oyunu Kıyafetleri

Kafkasya’da çeşitli halklar yaşamaktadır. Bunlar Gürcü, Çerkez, Ermeni vs. toplulukları genelde benzer özelliklerde giyimlere sahiptirler. Kendi içlerinde çoban, halk, kıyafeti, yallı vs. olarak ayrılmaktadır.
Çok geniş topraklara sahip olan Osmanlı Devleti döneminde farklı kültürlerdeki topluluklar farklı bölgelere yerleşmişlerdir. Örneğin, Eskişehir’de Kırımlılar, Biga ve Tokat’ta Çerkezler, İzmit’te Gürcüler, Kars’ta Azeriler vs…
Bu topluluklar zamanla kendi kültürlerini lokal olarak sürdüre gelmiş ve birçok yerde bunların izlerine rastlamaktayız. Bu kostümler her ne kadar orjinali gibi korunmayıp stilize edilmişlerse de genel olarak kullanılmaktadırlar.

Erkek kostümü: Kaftan (çerkezka), gömlek, potur, kalpak, çiveki (çizme), yamçı, başlık, kemer.

Kadın kostümü: Yapıları itibariyle çeşitlilik göstermeleri ve her dansa ait başka kostümler olmasına rağmen genellikle benzer özelliklerde varyantları olanlar kullanılır.
Kattan (kısa boylu veya uzun ayağa kadar olabilir), elbise veya etek-gömlek, kemer, şalvar, ayakkabı, baş örtü, başlık.

Kültürel Bellek

Kültürümüzün korunması, yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla hazırlanmış bir Web sitesidir. Site içerikleri başta Ansiklopediler olmak üzere değişik kaynaklardan derlenmiştir. Gazi Üniversitesi ( Türk Halk bilimi Bölümü) öğrencilerinin folklor derlemeleri de sitemizde yer almaktadır. serkan.gakko@gmail.com iletişim kurabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı