Aksaray İlinin Kısaca Tarihçesi, Adı Nereden Geliyor

- in Coğrafya

Aksaray İlinin Kısaca Tarihçesi ve Adının Kaynağı

Tarih. Aksaray kentinin kurulduğu yerde Eskiçağ’da bulunan Garsauraadlı kentin İ.Ö. III. binyılda kurulan Hitit merkezi Karsaura’yla aynı kent olduğu sanılmaktadır.

Aksaray Adı Nereden Geliyor? Kapadokya krallarından Arkhaleos tarafından yeniden kurulan, kurucusunun adından ötürü Arkhelaisdenilen bu kent, Anadolu Selçukluları tarafından fethinden sonra, İzzettin il Kılıçarslan’ın yaptırdığı yapıtlarla adeta yeniden kuruldu; ortasında yapılan görkemli saraydan ötürü “Aksaray” adı verildi.

Anadolu Selçukluları döneminde iki önemli kültür merkezi olan Konya ve Kayseri kentlerini birbirine bağlayan ana yol üstünde gelişen Aksaray, Anadolu Selçukluları devletinin dağılmaya başlamasıyla, Karaman oğullarının egemenliği altına girdi. Osmanlılar ile Karaman oğulları arasındaki siyasal savaşımdan etkilenip, Yıldırım Bayezit döneminde Osmanlı topraklarına katıldı (1397). Ankara Savaşından (1402) sonra, yeniden Karaman oğullarına geçip, 1468’de Fatih Sultan Mehmet, Karaman oğulları Beyliğine son verince, kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldı. Bu arada kentte yaşayanların bir bölümü İstanbul’a yerleştirilip, İstanbul’da bu göçmenlerin yerleştirildiği semte de Aksaray adı verildi.

XVI. yy. başlarında semt sayısı 36, nüfusu yaklaşık 5 000 olan Aksaray’ın XIX. yy. sonunda semt sayısı 41 ‘e, nüfusu 9 500’e yükseldi. Halıcılık ve dokumacılık önemli ölçüde gelişti.

Osmanlı yönetimi örgütü içinde önceleri Karaman eyaletine bağlı bir sancak merkezi olan Aksaray, XIX. yy’ın ortalarından başlayarak, Niğde’ye bağlı bir kaza merkezi oldu. Eski önemini yitirip, nüfusu 3 000 – 3 500’e kadar düştüyse de, XIX. yy’ın sonunda yeniden 4 000 – 5 000’e yükseldi.

Aksaray İlinin Yeryüzü Şekilleri, Geçim Kaynakları

Grolier Ansilopedisi / Cilt 1 Sayfa 216