Şabalama’nın Estetik Kültürü

Şabalama’nın Estetik Kültürü

- in Kültür

Şabalama ‘nın Estetik Kültürü

Necmi KARKIN

Toplumsal yaşamı biçimlendiren geleneksel normlar, yasalarda yazılı olmayan kültürel değerlerdir. Bu değerler estetiğin asal değerleri gibi çok uzun zaman boyunca korunan ve değişmesi olanaksız olan süreklilik içerisindedir. Şabalama da bu kültürel yansımanın etnolojik bir taşıyıcısıdır. Geleneksel bir uyumun yapısı açısından toplumun kendi kültürel tasarımıdır. Şabalama, Çukurova(Adana, Osmaniye) kültürü içerisinde yer almaktadır ve tözünde toplumsal birliği ifade etmektedir. Çukurova halk kültüründe, düğün töreni sürecinde görülen bir uygulamadır. Çukurova da Toplumsal yaşamda geçiş süreçleri olarak adlandırılan; yaşam aşamalarının etrafında birçok töresel gelenekler bulunmaktadır.

Şabalama,  estetik deneyimin bir ön koşulu olarak nesnel bir estetik tavrı tanımlayan görünümlerin olduğunu yansıtıyor. Ne düşündüğümüzle ilgili estetik bakış açılarını birleştiren, estetik deneyimin ortaya çıkması ritüel gerektirir bir varsayımdır. Bu estetik deneyim günlük formlarının içinde yer alan halkın estetik beğenileri için minör yoğunluktaki bir durumdur.  Bu bizim için yaşamız da kuramsal çerçevesi olmayan ve ilham kaynağı olarak durmadığı söyler olmanın yansıması değildir. Çünkü Şabalama yine etnik bir coğrafyanın geleneksel aksiyonlarından biridir.

Şabalama, Toplumsal bağlamda bireylerin birlikte yaşamalarından kaynaklanan sosyal-psikolojik-ekonomik sonuçları vardır.  Sabanın doğaçlama boyutu ile de bu birlikteliği estetik boyut katmaktadır.

Estetik kültürel değerlerinin bir bütünü olan töre ve törenler insanlık tarihinin en eski kültürel birikimlerinden oluşmaktadır. Bu nedenle insanlar kendi imgelerinin yaşam pratiklerinden dolayı bu geleneklerinden uzaklaşmamaktadırlar.

(Necmi KARKIN, “Şabalama da Karşılama” 80X100cm t.ü.akrilik)

Şabalamayı yapan Abdalların toprak üzerindeki dansları toprağa duydukları saygı toprağa yükledikleri sembolik anlamları yansıtır. Bunu düğün törenine gelen konuklara beklentilerini ortaya koymak için yaparlar. Düğüne gelen konukların verdikleri hediyeler düğünü kurgulayan Abdal ağası denilen şahısa verirler. Abdal ağası, düğüne gelen konuklarla ilgilenen kimsedir. Şabalamada Meydan şabası daha çok seyircisi en fazla olandır ve en çok ilgi görendir.

Şabalama,  estetik uyumun törensel boyutu olarak düşünülebilir ve geleneklerin devamını açıklamaktadır. Bu yönüyle Müziksel ve doğaçlama uygulamalar içerdiği için bu pratiği ritüelistik öğelerden dolayı Şamanist uygulamalar ile de bağdaştırılabilir.  

Şabalama Görsel 1 (Şabalama zamanı Osmaniye Düziçi, 2015)

Şabalama Görsel 2 (Necmi KARKIN, “Şabalama da Karşılama” 80X100cm t.ü.akrilik)

Öğretim Görevlisi; Necmi KARKIN, Malatya ( İnönü Üniversitesi) Geleneksel El Sanatları Araştırma ve Uygulama Merkezi

Bu değerli çalışmayı bizimle paylaşan değerli hocamıza teşekkür ediyorum.

 

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir