Osmanlı Devleti Süslem Sanatı

Aralık 29, 2011 Yorum yok. »

osmanli sanati1 Osmanlı Devleti Süslem SanatıSÜSLEME SANATI

Osmanlılar süsleme sanatlarında usta idiler. Süsleme yontmadan çok, renklerle yapılmış olarak, “assise”lerde ve özellikle kemerlerde münâvebele ile yerleştirilmiş renkli taşlara, mermer kaplamalara, resime ve tabiatiyle seramik örtüye karşı bir sevgi duyar. Bursa’daki Muradiye Camii’nde olduğu gibi karolar yardımıyla tek renklilik veya çok renklilik tercih edilir; hat terkedilmeksizin, geometri yerine bitki örtüsü tercih edilir. Çininin, geniş yüzeyleri devamlı bir motif ile kaplaması nadir değilse de, ekseriye, çini, o birbirinden açık surette ayırdedilebilen, geniş kenar suyuyla ayrılmış levhalar oluşturur. Öyle ki, insan, bunların duvarlara asılmış halılar olduğunu zannedebilir. Bu modanın kökenini, halıları çadırların iç çeperlerine asmak gibi eski göçebe Türk âdetinde aramak gerekir.

Abideleri süslemek için seçilen konular, genel olarak dokuma objelerinin, özellikle de kumaşların üzerinde rastlanan pek az farklılık gösterir. Mimaride asla eksik olmayan çintimati ve “Buddha dudakları”, özellikle, debdebeli kumaşlarda daha sık görülür. I.Selim, II. Bayezid ve II. Murat’ın kaftanları durup dinlenmeden tekerrür eden bir çintimatiden başka bir şeyle süslenmemiştir, bir çok kaftanda bu iki motif karışık olarak kullanılmıştır; diğerleri; nar ile kullanılmıştır. Halbuki seramiklerde çoğunlukla yelpaze biçiminde kullanılmıştır (Roux, 1992, 898s.).

Hiçbir müslüman halk süsleme sanatlarında böyle bir güzelliğe ve ahenge varamamıştı. Osmanlı süsleme sanatçısı, geleneksel modelleri idealleştirdi, çizgi ve şekilleri birbiriyle âhenkli kıldı, tabiat ile süslenecek nesne arasında tam bir uygunluk elde etmeye çalıştı. Ağaçtan kürsülerde, pencere ve kapı kanatlarında kullanılan motifler, çoğu zaman malzemenin cinsi ile mümkün olduğu kadar iyi uyuşacak biçimde birbirine uydurulmuş küçük tahta parçalarından meydana gelen geometrik figürlerden ibaretti. Bu parçalar, bir süsleme bütünü teşkil etmek suretiyle, ağacın rutubet ya da sıcağın etkisiyle şişmesini ve kabarmasını önlerdi. Türk sanatçısına göre bir kemerin ya da baştabanın ağırlığını çekecek sütun başlığı, kemerin ağırlığı altında yana doğru kayacakmış izlenimi uyandırır şekilde süslenmemeliydi.

Süsleme sanatının mezar taşları, çiniler, renkli camlar, kürsüler, şamdanlar, lambalar, kapılar, parmaklıklar, cam eşya, sedef işçilikleri, tezhip, cilt gibi malzemenin tabiatına uygun çeşitleri vardır. Bütün bu eşyanın kendi şekillerine ve maddelerine has birer süsleme türü olmuştur (Arseven, 1987:203s).


Yazının Kaynakçası

KAYNAKÇA ANONİM Türkiye Rehberi, Türkiye Turing ve Otomobil 1990 Kurumu Yayınları, İstanbul ANONİM İslam Sanatında Türkler, Yapı Kredi Yayınları, 1976 İstanbul ANONİM Hürriyet Pazar, İstanbul 2000 ARSEVEN, Celal Esat Türk Sanatı, Cem Yayınevi, İstanbul 1984 ASLANAPA, Oktay Türk ve İslam Sanatı, İnkılap ve Anka Kitabevleri, 1974 İstanbul ASLANAPA, Oktay Türk Sanatı, Remzi Kitabevi, İstanbul 1984 ASLANAPA, Oktay Yüzyıllar Boyunca Türk Sanatı, Milli Eğitim 1977 Bakanlığı Yayınları, Ankara ASLANAPA, Oktay Türk Halı Sanatının Bin Yılı, Eren Yayınları, İstanbul 1987 BAKIRER, Ömür Türkiye’de Sanatının Bugünü ve Yarını, Hacettepe 1985 Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları, Ankara  Türk İşleme Sanatı Tarihi, Gazi Üniversitesi Yayınları, Ankara Erken Devir Türk Sanatının ABC’si, Kabalcı Yayınevi, İstanbul Anadolu Selçuklu Mimarisinde Süsleme ve El Sanatları, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara Antalya IV. Selçuklu Semineri Bildirileri, Antalya Valiliği Yayınları, Antalya Türkiye’de Sanatının Bugünü ve Yarını, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları Sanata Giriş, Bilim ve Teknik Yayınevi, İstanbul Türk Çini Sanatı, Yapı Kredi Bankası Yayınları, İstanbul Anadolu Selçuklu Mimarisinde Süsleme ve El Sanatları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara Beylikler Devri Sanatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara Dünden Bugüne Konya’nın Kültür Birikimi, Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya Osmanlı Sanatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara Türk Halı Sanatı, Türk İş Bankası Yayınları, Ankara 17. Yüzyıl Osmanlı Kültür ve Sanatı, Sanat Tarihi Derneği Yayınları, İstanbul

Benzer Yazılar

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin