Osmanlı Devleti Eğitim Kurumları

Mart 24, 2012 2 Comments »

kitap1 Osmanlı Devleti Eğitim Kurumları

 Osmanlı Devletindeki Eğitim Kurumları Nelerdir

Osmanlı dünyasında eğitim, yüzyıllarca resmi ve gayrı resmi müesseseler yolu ile yürütülmüştür. Bu farklı müesseseler arasında en önemlisi ve ilim ile ilgili faaliyetlerin başta gelen kaynağı hiç şüphesiz kuruluşundan yirminci yüzyılın ilk çeyreğine kadar varlığım sürdüren medreselerdir.

Değişik etnik menşe’lerden gelen Müslüman halklar mozayiğinin eğitim ve kültür birliğini ve aynı dünya görüşüne sahip oluşunu sağlayan medreseler aynı zamanda fertler arasında eğitim eşitliği ile toplumdaki değişik tabakalar arasında hareketliliği (dikey ve yatay) sağlayan sosyal bir fonksiyona sahipti. Medreseler aynı fikri temele oturan kamu hayatının bir parçası olarak zihniyet bakımından dinî müessesenin güdümünde, yapısı açısından vakıf sisteminin içinde, malî yönden ise muhtar bir kuruluş olup hizmetini devletin denetiminde yüzyıllar boyu sürdürmüştür. Osmanlı sosyal bünyesinin içinde bulunan ve siyasî iktidar ile bağlantılı olan medreselerin durumu ve gelişmesi devletin gücü ve toplumun düzeni ile yakından çok bağlantılıdır.

Klasik Osmanlı dönemine damgasını vuran medresenin yanında, Enderun Mektebi ikinci bir eğitim sistemi olarak ortaya çıkmıştır. Daha dar bir çerçevede oluşan bu sistem fikrî yönden medrese ile aynı temele oturmakla beraber hedefi ve teşkilatlanması ve yetiştirdiği insan gücü ile devlet ve toplumda icra ettiği fonksiyonu bakımından farklı bir durumdaydı. Mülkî ve askerî teşkilatlara ve özellikle saraya adam yetiştiren bu mektep daha çok siyasî müessesenin tesiri altında gelişmiştir. Böylece genel olarak Tanzimat öncesi Osmanlı eğitim hayatı aynı dünya görüşünü paylaşan saray içi, saray dışı; devlete bağlı olan ve bağlı olmayan iki ayrı sistem halinde mütalaa edilebilir. Bu iki sistemin arasındaki münasebetler ve karşılıklı tesirler bulunması tabiîdir. Resmî eğitimin başka bir türü ise bürokrasi içinde değişik kalemlerde çalışacak personeli yetiştirmek üzere düzenlenen “hizmet içi” eğitim olup, devletin son yıllarına kadar başarı ile yürütülmüştür.

Osmanlı eğitiminin bu resmî şekilleri dışında medrese eğitimine benzer bir eğitim de câmi ve kütüphanelerde, aynı zamanda zengin devlet adamları ve ulemânın konaklarında yüriitülmüştür. Edebiyat ve sanat ile zenginleştirilmiş bu paralel serbest eğitim ve kültürel faaliyetler son döneme kadar sürdürülmüştür. Medrese eğitiminden farklı olarak daha çok halk kitlelerinin eğitimini ve mensuplarının nefs terbiyesini hedef alan tekke ve zâviye gibi dergâhlarda yaşanarak sürdürülen eğitimin Osmanlı eğitim, din, tasavvuf ve kültür hayatında önemli bir yeri bulunmaktadır.

Osmanlı eğitim hayatının bu değişik müesseseleri konusunda şimdiye kadar medrese ve Enderun Mektebi hakkında, yeterli olmamakla beraber, bazı araştırmalar yapılmış olmasına rağmen diğer konular üzerinde az çalışılmıştır.

Kaynak: Osmanlı Devleti ve Medeniyet Tarihi

Benzer Yazılar

2 Comments

  1. umut 01 Ocak 2013 at 16:23 - Reply

    saolun ellerinize sağlık :)

  2. seda 11 Mart 2014 at 13:19 - Reply

    süper herkeze tavsiye ederim yani teşekkür ederimmmm

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin