Komisyoncu Nedir? Komisyonculuk Yapmak Ne Demek?

Komisyoncu nedir, ne işe yapar, görevleri nelerdir. Komisyonculuk nasıl yapılır

Komisyoncu: Bir alıcı ile bir satıcı arasında aracılık ederek alışverişi gerçekleştiren kişi. Kişinin aldığı yüzde hesabıyla ücrete komisyon denilir.

Borçlar Kanununun 416. maddesinde düzenlenmiştir. Alım ve satım işlerinde komisyoncu, ücret karşılığında kendi adına ve temsil ettiği kişi hesabına değerli kağıt ve taşınır eşya alım satımını gerçekleştiren kişidir. Komisyonculuk bir komisyon sözleşmesi ile söz konusu olur. Bu sözleşmenin unsurları şunlardır:

Komisyoncu, kendi adına ve temsil ettiği kişi hesabına hareket eder. Bu sözleşme dolayısıyla temsil ilişkişine bir örnek oluşturur. Temsil edilen ile komisyoncu arasındaki ilişki, iç ilişkidir. Sözleşme, bu iç ilişkiyi düzenler. Komisyoncu ile üçüncü kişi arasındaki ilişki, komisyon sözleşmesine etken olmuştur. Buna dış iliş ki denilir. Komisyoncu dış iliş ki açısından, sözleşmenin alacaklısı veya borçlusudur. Komisyoncu, kazanmış olduğu hakkı, hukuksal bir işlemle temsil ettiği kişiye aktarır, bazen bu devir yasadan kaynaklanır. Temsil edilen, komisyoncuya karşı olan borçlarını yerine getirince, vekilin kendi adına ve temsil edilen hesabına üçüncü kişideki alacağı, temsil edilenin olur. Kazanımı özel biçime göre söz konusu olan haklarda bu biçim gerekir.

Komisyon sözleşmesinin konusu değerli kağıt ve taşınır eşya alım satımıdır. Sözleşme, iki yönden sınırlandırılmıştır. önce, komisyoncu, satım sözleşmesine ve bazen de trampa sözleşmesine aracılık yapar. Sonra komisyon sözleşmesinin konusu, mal veya değerli kağıttır. Komisyoncu temsil ettiği kişi hesabına üçüncü kişiyle sözleşme yapar. Komisyon işi bir ücret karşılığı yapılır.

Komisyoncu bağımsız bir şekilde çalışır. Yani komisyoncu temsil ettiği kişinin emrinde değildir.
Komisyoncu da bir tacirdir. Bundan dolayı borçlarını yerine getirmekle yükümlüdür. Komisyoncu, aracılık işini iyi bir biçimde yerine getirmeye ve tacir niteliğine sahip olduğundan, aklı başında bir iş adamı gibi davranmak zorundadır. Komisyoncu, temsil ettiği kişinin yönergelerine uygun hareket eder ve yaptığı işler hakkında bilgi verir. Komisyoncu, belirlenen bedelden aşağı malı satamaz. Bu bedelin üstünde bir fiyatla malı satın alamaz. Temsil ettiği kişi yararına yaptığı giderleri, verdiği avansı ve faizini ister. Yaptığı giderler ve hak ettiği ücreti alıncaya kadar, aldığı mal veya sattığı malın bedeli üzerinde hapis hakkına (hak ettiği ücreti almadığı sürece malı vermemek) sahiptir.

Komisyoncu ile temsil ettiği kişi arasındaki ilişki somut işin görülmesiyle sona erer. Ücret karşılığında kendi ve temsil ettiği bir kişi adına eşya taşımaya da taşıma komisyonculuğu denilir. Bu komisyoncu bir sözleşmeye dayanarak temsil ettiği hesabına ve kendi adına taşımayı üstlenir. Taşıma işleri komisyoncusu esas olarak eşyayı bizzat kendisi taşımaz. Taşıyıcı ile taşıma sözleşmesi yaparak eşyayı taşıtır. Temsil edilen ile taşıma komisyoncusu arasındaki ilişki komisyon sözleşmesine, komisyoncu ile taşıyıcı arasındaki ilişki, taşıma sözleşmesine göre yapılır. Taşıma işleri komisyonculuğunun konusu, eşyadır, ilişki sürekli bir ilişkidir. Taşıma işleri komisyoncu su taşıma sözleşmesinin hükümlerini yerine getirmekte, özellikle taşıyıcıları ve ara komisyoncuları seçmekte normal bir tacir gibi davranmalıdır. Yine temsil ettiği kişinin isteklerine uymalı ve çıkarlarını korumalıdır. Taşıma işleri komisyoncusu ücret ister ve temsil ettiği kişi için yaptığı giderleri alır. İşin yapılması ile sözleşme sona erer.

Büyük Kültür Ansiklopedisi 7 Cilt 2711