Kolektif Şirket Tanımı Özellikleri

Kolektif şirket tanımı, özellikleri, Kolektif şirket nasıl kurulur, özellikleri nelerdir? Kolektif şirket faaliyetlerine nasıl son verir?

Kolektif Şirket. İki veya daha çok kişi arasında, kurulan ve ortakların sorumluluğu sınırsız olan şirket.

Ticaret Kanununun 153’üncü maddesinde “Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacı ile hakiki şahıslar arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirisinin mesuliyeti şirket alacaklarına karşı tahdit edilmemiş bulunan şirket kolektif şirkettir.” diye tanımlanır. Bir şirketin kolektif şirket olması için; ortakları gerçek kişiler olmalı, bir ticaret unvanı bulunmalı ve bu ticaret unvanı altında ticari bir işletmeyi işletme amacı olmalıdır. Ayrıca, ortakların sorumlulukları da sınırsız olmalıdır. Bu son koşul ortaklar arasında tam bir güven olmasını gerektirir. Bu nedenle de şirket, genellikle aile bireyleri arasında kurulur.

Ortaklar, sınırsız sorumlu olmalarının yanında, alacaklılara karşı tüm mal varlıkları ile alacaklılara karşı müteselsilen sorumludurlar. Alacaklılar, alacaklarını ortakların hepsinden isteyebilecekleri gibi, ortakların birinden de alacağın tümünü isteyebilirler.

Kolektif ortaklığın sözleşmesi yazılı olmalı ve sözleşmedeki imzalar noterce onaylanmış olmalıdır. Sözleşmede zorunlu olarak bulunması gereken unsurlar şunlardır: Ortakların adları, soyadları, ikametgahları ve uyruklukları yazılmalıdır. Ortaklığın niteliğinin “kolektif” ibaresi ile mutlaka belirtilmesi gerekir. Ortaklığın merkezinin sözleşmede gösterilmesi zorunludur. Ortaklığın konusu ve her ortağın sermaye olarak koymayı üzerine aldığı para miktarı belirtilmelidir.

Kolektif şirkette para niteliğinde olmayan bazı değerler de sermaye olarak konulabilir, örneğin, alacak, kıymetli evraklar ve menkul değerler, gayrimenkul ve menkullerin kullanma ve faydalanma hakları, imtiyazlar, ihtira beratları, kişisel emek, telif hakları ve ticari itibar gibi. Eğer bu tür bir sermaye söz konusu ise, bunların nitelikleri içerikleri ve bunlara biçilmiş değerler de sözleşmede gösterilmelidir. Ortaklığı temsil etme yetkisine sahip olan kişilerin ad ve soyadları ve bunların yalnız başlarına mı, yoksa birlikte mi imza vermeye yetkili oldukları belirtildikten sonra şirket sözleşmesinin, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Ticaret Sicili’ne tescil ve ilan ettirilmesi ile ortaklık kurulmuş olur.

Şirket sözleşmesinde bir hüküm yoksa şirketin yönetiminde ortakların hepsi birlikte söz sahibidirler. Ancak, sözleşmede ortaklardan biri veya birkaçı yönetime yetkili kılınmış olabilir. Herhangi bir ortak, yönetim yetkisi olmasa bile şirket faaliyetlerini ve defterlerini inceleme ve denetleme hakkına sahiptir Olağanüstü bir işlem yapılacağı zaman, örneğin gayrimenkuller satılacağı veya teminat olarak gösterileceği zaman yönetim hakkı olan veya olmayan tüm ortakların oy birliği ile karar alınmaktadır. Şirketi temsil etme yetkisi, sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça şirketi yönetme hakkına sahip olanlara aittir. Ortaklar, kolektif ortaklığın konusu içerisine giren işleri kendi namına veya başkası hesabına yapamazlar, aynı konu ile uğraşan başka bir şirkete sınırsız sorumlu olarak giremezler. Bu koşullara rekabet yasakları denilmektedir. Kolektif ortaklığın borç ve yükümlerinden öncelikle ortaklık sorumludur. Ancak, bazı durumların gerçekleşmesi halinde ortakların sorumluluğu söz konusudur.

Şirket faaliyetlerinin sona ermesi çeşitli şekillerde olur.

1- Şirketin iradi olarak feshedilmesi: Sözleşme ile bir ortağa istediği zamanda ortaklığın feshini isteme hakkı verilmiş ise bu ortak, ortaklığın feshini isteyebilir. Ortaklar, oy birliği ile de fesih kararı alabilirler. Ayrıca süresi belli olmayan ortaklıklarda ortaklardan her biri fesih ihbarı yapabilir.

2- Şirketin irade dışı feshedilmesi: Sözleşmede gösterilen sürenin dolması, şirketin iflas etmesi, ortaklığın amaçlarına ulaşması veya amaçlarına ulaşmasının imkansız hale gelmesi, sermayenin tamamının veya üçte ikisinin eksilmesi halinde tamamlanmasının imkansız olması veya kalan sermaye ile yetinmeye karar verilmemesi, ortaklardan birinin, ortaklık dışı bir nedenle iflas etmesi gibi haller irade dışı feshi oluşturur.

3- Mahkeme kararı ile feshedilmesi: Herhangi bir ortağın üzerine düşen görev ve borçları yerine getirmemesi veya ortaklığa ihanet etmesi, yine herhangi bir ortağın görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan ehliyet ve yeteneklerini kaybetmesi veya ortaklığın ticaret unvanını ve mallarını kötüye kullanması bu tür fesihe örnek olarak verilebilir.

Kolektif ortaklık sona ermekle tasfiye haline girer, fakat ortaklığın tüzel kişiliği ortadan kalkmaz. Tasfiye haline giren şirketin unvanına tasfiye halinde ibaresi konulur. Tasfiye ile ortakların net varlıklarının tespiti ve dağıtımı yapılmaktadır. Bu işlemler, tasfiye memurları tarafından gerçekleştirilir. Tasfiye memurları ortaklar arasından veya üçüncü kişiler arasından seçilir. Bu kişiler, şirketin finansal yapısını gösteren bir envanter ve bilanço düzenlerler, gerekli defterleri tutarlar, şirket alacaklarını tahsil eder, borçlarını ise öderler. Tasfiye sonunda elde edilen net kâr veya zarar belirlenmiş oranlar halinde ortaklar arasında dağıtılır. En son olarak şirketin ticari unvanının sicilden silinmesi için durum ticaret siciline tescil ve ilan ettirilir.

Büyük Kültür Ansiklopedisi 7 Cilt 2722