İslamiyet Öncesi Türklerde Devlet Yönetimi

devletA. DEVLET YÖNETİMİ

? İlk Türk devletlerinde boylar federasyonu şeklinde bir örgütlenme söz konusudur.

? Hükümdarlar çeşitli unvanlar kullanmışlardır. ( Kağan, Han, Hakan, Tanhu, Şanyu, İdikut)

? Hükümdarlık yetkisinin ilahi kaynaklı olduğuna ve Tanrı tarafından verildiğine inanılmıştır. Kut adı verilen bu yetkinin kan yoluyla hanedanın erkek üyelerine geçtiği kabul edilmiştir.

? Hanedan içindeki tüm erkeklerin kut taşıdığı düşünüldüğünden ve ülke hanedan üyelerinin ortak malı kabul edildiğinden bu anlayış zamanla taht kavgalarının ortaya çıkmasına ortam hazırlamıştır.

Hükümdarın Görevleri

  • Orduya komuta etmek, Töreyi uygulamak, Adaleti sağlamak, Halkı korumak, Toy düzenlemek

Hükümdarın görevleri incelendiğinde Türklerde sosyal devlet anlayışının geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Hükümdarlar çeşitli sembollerler kullanmışlardır. ( Sancak, Taht, Davul, Tuğ, Otağ )

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı büyük meclise Kurultay (Toy – Kengeş) adı verilmiştir.

Meclis belli zamanlarda toplanır, devlet meselelerini görüşür ve karara bağlardı.

Kurultayda genellikle son söz hükümdara ait olduğundan meclis sadece danışma niteliğindedir.

Kurultay Üyeleri

Hakan, Hanedan Üyeleri, Hatun, Boy Beyleri

? Hatun adı verilen hükümdar eşleri de idarede söz sahibiydi. Hatunların kurultaya katılma, elçi kabul etme gibi birtakım haklarının bulunması, Türklerde kadınlara değer verildiğinin göstergesidir.

? İlk Türk devletlerinde düzenli bir veraset anlayışı görülmemiştir. Kut anlayışına da bağlı olarak ortaya çıkan veraset sisteminde hanedan üyesi her erkek tahta geçebilme hakkına sahip olmuş, bu durum sık sık taht kavgalarının yaşanmasına yol açmıştır.

? Türklerde ilk teşkilatlanma Asya Hun Devleti hükümdarı Mete zamanında gerçekleştirilmiştir.

? İlk Türk devletlerinde ülke, ,Doğu – Batı (sağ – sol) şeklinde ikiye ayrılarak yönetilmiştir. Bu anlayışa ikili teşkilat adı verilmiştir.

* Gök Tanrı inancına göre güneşin doğduğu yer kutsal kabul edildiği için yönetimde doğu bölgesi batıya göre üstün sayılmış, hakan ülkenin doğu kanadında otururken, batı kanadını yabgu unvanı ile hükümdarın kardeşi yönetmiştir.

* İkili teşkilat Türk devletlerinde federal bir yapı olduğunun göstergesidir.

*? ikili teşkilatın uygulanmasında ülke yönetimini kolaylaştırmak ve yabguyu yönetime ortak etmek gibi amaçlar bulunmaktadır.

? İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdar çocuklarına tigin adı verilirdi.

? Tiginlerin tahta geçişlerinde veraset durumu, kurultayın ve beylerin ortak kararı etkili olmuştur.

Türk Devletlerinin Yıkılışında Etkili Olan Sebepler

  • Ülke yönetiminde hanedanın erkek üyelerinin söz sahibi olması
  • İkili teşkilatın bölünmeye yol açması
  • Boyların kendi siyasi teşekküllerini oluşturabilmek için merkezden ayrılması
  • Dış güçlerin baskısı ve hileleri (Çin’in böl – parçala – yönet politikası)
  • Kut yetkisinin olumsuz etkisi

Related Posts

You may also like

Süleyman Nazif Kimdir, Hayatı ve Eserleri

Süleyman Nazif kimdir. Süleyman Nazif hayatı ve eserleri