Hitit Sanatı

Mayıs 14, 2012 Yorum yok. »

hitit Hitit Sanatı

Hitit Sanatı, Hitit Sanatının Özellikleri ve Hitit Sanatına Ait Eserler

Hititler; MÖ 2000 yıllarında Anadolu’ya Kafkaslar yolu ile doğudan gelen Hititler, kısa sürede Anadolu’daki yerli halk ile kaynaşarak Yakın Doğu tarihinin en büyük kültürlerinden birini oluşturmuş, Anadolu’da ilk büyük uygarlığı kurmuşlardır.

Merkezleri Hattuşaş (Çorum yakınlarında Boğazköy)’tır. Diğer önemli yerleşim merkezleri arasında Alacahöyük (Çorum), Alişar (Yozgat), Kültepe (Kayseri), Karahöyük (Konya), Beycesultan (Denizli) ve Yanarlar (Afyonkarahisar) sayılabilir.

Boğazköy ve diğer yerleşim merkezlerinde yapılan kazılar sonucu ele geçirilen tabletlerin okunmasıyla Hitit tarihi tüm yönleriyle (tarih, din, hukuk vb.) ortaya çıkarılmıştır. Yapılan kazılarda çok sayıda tapınakla birçok tanrı heykelinin bulunması, Hitit sanatının daha çok (Mezopotamya, Mısır’da olduğu gibi) dinsel bir nitelik taşıdığını ortaya koymaktadır.

Hititler, MÖ 700′lü yıllarda yıkılışından sonra küçük kent devletleri hâlinde Anadolu’nun güney doğusunda; Zincirli (Maraş), Aslantepe (Malatya), İvriz (Konya), Sakçagözü (Gaziantep) gibi yerleşimlerde bir süre daha yaşamışlardır.

a. Mimari

Hitit mimarisinin en önemli özelliklerinden biri yapıların “anıtsal” oluşudur.

Erken Hitit Döneminden başlayan yapılardaki bu anıtsallığa gidiş, Hitit İmparatorluğu Döneminde daha büyük boyutlara ulaşmış, bu tür yapılar anıtsal görünümlü kentlerin oluşmasına neden olmuştur.

Hitit Döneminde anıtsal kent mimarisinin en iyi izlenebileceği yer başkent Hattuşaş’tır. Kent; kurulduğu yüksek arazisi, savunma amacıyla yapılan kalın duvarlı surları, kente girişi sağlayan kapıları ile anıtsal bir görünüm kazanmıştır.

Kenti çevreleyen surlara yapılan “Kral Kapısı”, “Aslanlı Kapı” ve “Yer Kapı” diye adlandırılan üç kapı, yapılış özellikleri açısından kentin en önemli üç girişini oluşturur.

Kalelerde “potern” diye adlandırılan yer altı geçitlerinin bulunması, kapıda sfenks yontularının oluşu; Aslanlı Kapı’nın dış yüzünü süsleyen aslan kabartmaları; Kral Kapısı’ndaki tanrı kabartması gibi özellikler bu kapıları, yapı sanatının en etkileyici örnekleri arasına sokmuştur.

Potern, Hititlerde kalelerin altına yapılan yer altı geçididir.

Kentin doğusunda bulunan “Büyük Kale” ülkenin yönetim birimlerinin bulunduğu, hemen tümü anıtsal yapılardan oluşan bir bölgedir. Toplantı salonları, çeşitli yönetim yapıları, devlet arşivi ve kralla kraliçe için yapılan özel odalar bölgenin tipik yapılarıdır.

Hititlerde tapınak tanrının evidir. Tapınaklar, dikdörtgen bir avlu çevresine sıralanmış dar ve uzun odalardan oluşur. Ele geçen buluntulardan odalardan bir bölümünün devlet arşivi ve yönetim binaları olarak kullanıldığı saptanmıştır. İçine tanrı heykellerinin konduğu kutsal odanın bulunduğu asıl tapınak bölümü, anıtsal girişi ile bu avlunun ortasındadır.

Avlu, genellikle üç tarafı duvarlarla çevrili, üstü açık bölümlere verilen addır.

Büyük Kale’nin batısında yer alan “Aşağı Kent”, bir dinsel bölge görünümündedir. Hattu-şaş’ta yapılan kazılarda ortaya çıkarılan yedi tapınaktan en büyüğü burada bulunmuştur.

Başkent Hattuşaş’ın yakınlarında bulunan Ya-zılıkaya Açık Hava Tapınağı, Hitit Döneminin dinsel inançlarının değerlendirilmesi açısından bilim insanlarına büyük kolaylıklar sağlamıştır.

Hitit şehirleri çok fazla yıkıma uğradığı için kalıntıları günümüze kadar gelmemiştir. Ancak yine de Hitit evlerinin taş temelli ve kerpiç duvarlı olduğu bilinmektedir. Tek katlı olan bu evler düz damla örtülü olarak yapılmıştır.

Hititlere ait dinsel, askerî ve sivil mimari örneklerinde dikkat çeken özelliklerden biri de kabartmalı orthostatlardır. Yapıları hem dış etkilere karşı koruyan hem de süsleyen bu orthostatlara birçok Hitit yapısında rastlanmaktadır.

Orthostat, binaların dış cephelerinde, duvarların alt bölümlerini süsleyen taş bloklardır.

b. Heykel ve Kabartma

Hititlerde heykel sanatı, sur kapılarına yerleştirilen aslan, kral ve sfenks hey-kelleriyle gelişmiştir

31) . Ayrıca kuş, boğa, antilop, çift başlı ördek biçimindeki içki kapları [ryton (ri-ton)] da heykel sanatının diğer örnekleridir.

Sfenks, başı ve gövdesi farklı biçimde betimlenmiş düşsel yaratıklardır.

Hitit kabartmaları, sur ve tapınakları çevreleyen orthostat ve duvarlar üzerinde yoğunlaşmıştır.

Hitit heykel ve kabartmaları konusunu; kral ve tanrı betimlemeleri, av ve savaş sahneleri ile insanların günlük yaşantılarından almıştır.

Kaynak: Doc. Dr. Mehmet Zeki iBRAHiMGiL ( Lise Sanat Tarihi 1)

Benzer Yazılar

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin