Harizmi Kimdir

Nisan 9, 2011 1 Yorum »

harezmi Harizmi KimdirHarizmi Hayatı,  Eserleri ve Dünya Görüşü Hakkında Bilgiler

Türk yurdu Harzem (Hârizm), kahramanlar eli olduğu kadar, bilim ve sanatın da beşiğidir.

Bu gün, bütün Türk budunları iki Harzem’li ile gurur duymaktalar. İkisinin de adı, doğdukları yerden geliyor: HÂRİZMI…

Matematikçi Hârizmî, adında anlaşıldığı gibi Türklerin ata yurdu Harzem’de doğdu. Doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak belli değil. Ancak, yaşadığı yüzyılın 10. yüzyıl olduğunu biliyoruz.

Harzem’de eğitimini tamamladıktan sonra Bağdat’a geldi. Bağdat’da Halife’nin hizmetine girdi. Matematik üzerine çalışmalarıyla ün kazandı. Matematik bilimine CEBİR’i sokarak büyük bir çığır açtı. CEBİR’in yaratıcısı ve isim babası olarak bütün dünyada ün saldı. En önemli eseri olan “Kitâbü’l-Cebr ve Mukaabeli” isimli çalışması Batı dillerine çevrildi. Bu kitabın adından yola çıkan Batılılar, “Algebre” veya “Algebra”‘yı CEBİR olarak matematik literatürüne soktular.

Cebir biliminin kurucusu atamız Hârizmî, dünyanın en büyük dâhisi olarak hâlâ, bilgi ve bilim dünyasına hükmetmektedir.

Sadece Cebir mi?

Hârizmî, Trigonemetri’nin de kurucusu olarak bilinmektedir. Astronomi üzerine de çalışmaları vardır. Bağdat’ta Halife’nin emriyle meydana getirdiği “Kitâbü Sûreti’l Arz” adındaki gökyüzü atlası, kendi konusunda çağının en ileri buluşlarıyla doludur.

Türk Milleti’nin ikinci gururu, 14. yüzyılın edebiyat güneşi, şair Hârizmî… Öyle kudretli bir şair ki ; ünü sadece Harzem’de değil Altınordu ve Mısır’a kadar yayılmış. Ana dili Türkçe ile yazdığı gazeller yüzyıllar sonra da ilgiliyle okunmuş.

Eseri ” Muhabbetnâme”yi Altınordu Devleti yöneticilerinden Muhammed Hoca Big’e ithâf eden Hârizmî, kendisinden sonraki şairleri de etkilemiş…

“Uluğ Tengri’nin âtın yâd kıldum Muhabbetnâme-ni bünyâd kıldum.” “Tokuz kat zer-nigâr eyvân-ı vâlâ Yarattı altı günde Hak Taâlâ Kara tokfadın sünbül yarattı Tikenler arasında gül yarattı”

Hârizmî’nin Türkçe’si hâlâ güzel. Söyleyişinde Süleyman Çelebi’nin Mevlît’nin âhengi var.

Mısır’da Memlûklular döneminde yaşayan Kıpçak şairi Seyf Sarâyînin, Azerbaycanlı şair Hasan Oğlu’nun Hârizmî’nin gazeline nazire yazmış olması, bu büyük şairin ne ölçüde tanınmış olduğunun bir delilidir.

Diğer taraftan, Ali Şîr Nevâ’nin, Asya Türk musikisinde “Muhabbetnâme” isimli bir beste bulunduğunu ifâde etmesi de, Hârizmî’nin şiirlerinin ne kadar sevilip, tutulduğunu göstermektedir.

Hârizmî adıyla tanınan iki atamızı da rahmetle anıyoruz.

Benzer Yazılar

1 Yorum

  1. nazlıcan çoban 09 Mayıs 2014 at 17:12 - Reply

    hemde sıfırı bulan ilk insan

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin