Geçmişte kullanılan aydınlatma araçları nelerdir? Geçmişten günümüze aydınlatma da kullanılan araçlar, tarihi gelişimi hakkında bilgi.

Çok eski zamanlarda ışık kaynağı olarak yalnız ocak alevinden değil, saç ayaklar Üzerine konmuş maltızlardan, elde taşınan meşalelerden, ilk örneği Fenikelilere kadar çıkan yağ kandillerinden faydalandırdı. Daha roma devrinde, madeni yağlar biliniyor, klasik çağlarda da iç yağından yapılmış mumlar kullanılıyordu. Işığı rüzgardan koruyan, boynuzdan veya yağlı bezden, muşambadan siperlikli fenerler de çok yaygındı. Romalı zenginler, sokakta yollarını aydınlatmak için laternaril denilen fenerler taşırlardı. Orta çağda da aydınlatma usullerinde pek değişiklik olmadı; toplantılarda, çoğu zaman uşakların taşıdığı meşaleler, iç yağı veya bal mumundan yapılma şamdanlar kullanılırdı. Bazı törenlerde (prens düğünleri gibi) şamdan dansları yapılırdı. Aydınlatmada mumun kullanılması IV. yy a kadar çıkar.

Akkor lambayla aydınlatma, gazışıl lambaları, özellikle flüoresan lambaları ön plana alan yeni tekniklerle daha da ilerledi. Flüoresan lambalar ev, büro, mağaza ve atölye aydınlatması gibi iç aydınlatmada olduğu kadar dış aydınlatmada da kullanılır. Mum yapımında uzun zaman nebati yağla birlikte bal mumu, daha sonra hayvani yağ kullanıldı. Chevreul’ün çalışmalarıyla, yağlı maddeler kimyasındaki; önemli gelişmeler sonucu, stearik mum yapımında her çeşit hayvani yağ kullanılmaya başlandı. Daha sonra tabii hidrokarbürler (petrol, şist yağı), dönüşüm hidrokarbürleri (gazolin, havagazı) veya sentetik hidrokarbürler (asetilen) yardımıyle, aydınlatma problemi gitgide daha iyi çözümlendi.

XIX.yy. ın ikinci yarısında gelişen hidrokarbürlerle aydınlatma, nadir toprakların ve akkorluğun bulunmasıyla çok daha gelişti. Bir dev adımı atmış oldu. Bunun yanı sıra elektrikle aydınlatma da, bir yandan yan yana (Jablochkov mumu) veya uç uca (ark lambası) konmuş karni kömürünün iki elektrodu arasından fışkıran . yayının, öte yandan akkor lambaların kul lanılmasıyla çok büyük ilerlemeler gösterdi; akkor lamba, içine elektrik akımıyla akkor hale gelen ince bir kömür tel veya madeni tel (tungsten, tantal) yerleştirilmiş cam bir ampuldür.

Çağlayanların sağladığı enerjiden faydalanılması ve güçlü hidroelektrik santralarının kurulması, elektrik akımını çok ucuza elde etmek ve en uzak köylere kadar iletmek imkanını sağladı. Gazışıl lamba da. ışık elde edilen araçlardan biridir: bir buhar veya gaz içinde elektrik deşarjı meydana getirilerek çoğunlukla renkli bir ışık elde edilir. Civa buharlı lambalar mavi yeşil bir ışık ve bol miktarda morötesi ışın neon lambası ise kırmızı-turuncu bir ışık verir. Sodyumla, altın sarısı bir ışık elde edilir. Kripton ve ksenonla beyaz ışık ancak deşarj prensibini flüoresanla birlikte uygulayarak elde edilebilir.

Aydınlatma tekniği, bu çeşitli ışık kaynaklarını sağlam kurallara göre uygulamayı gerektirir. Amaç, kullanılacak yerin özelliklerine göre, nitelik ve nicelik bakımından en uygun ışık dağılımını sağlamaktır. İyi bir aydınlatma şu temel ve kesin kurallara dayanır

Meydan Larousse / Cilt 2 Sayfa 385