Folklor Nedir, Folklor Neleri Kapsar

Folklor Nedir, Folklor Neleri Kapsar

- in Dersimiz
119
40

Folklor ( Halkın Ruhu) Bir topluluğa özgü geleneksel gösteriler bütünü.

Folklor kelimesinin aslı İngilizcedir: folk, (halk) demektir. Ve folklor bütün halk gelenekleri türlerini (efsaneler, danslar, oyunlar v.b.) incelemek üzere kullanılan yöntemler bütününü ifade eder. Aynı zamanda, bu geleneklerin kendisini de belirlemede kullanılır ve günümüzde daha çok bu anlamı taşır; böylece Türk folkloru, Rus folkloru, Breton folkloru v.b.den söz edilir.

Halk Bilgisi

Folklor da dil gibi, sürekli gelişim halindedir ve bir toplumun ortak mal varlığıdır. Yüzyıllar boyu biriktirilmiş ve değişime uğramış zenginlikler kaynağı olarak bütün bir halkın sevinçlerini ve acılarını olduğu kadar, bilgisini ve sağduyusunu da dile getirir.

Bu bilgi, bir kuşaktan ötekine, çeşitli yollardan aktarılır ve bu yolların en sık kullanılanı söz (sözlü gelenekler: masallar, efsaneler, hikâyeler), müzik ve danstır. Folklor günlük hayata sıkı sıkıya bağlı olduğu için iş, oyun, bayram, büyü ayinleri v.b. insan faaliyetlerinin pek çoğuyla karışır ve ilk insan topluluklarıyla birlikte doğmuştur. Siyasî sınırları tanımaz ve coğrafî sınırları her zaman kesinlikle çizilemeyen toplumsal bütünleri kapsar. Birbirinden farklı folklorlar birer kapalı dünya değildir; tam tersi, dış etkilere bütün anlamıyla açıktır. Ayrıca, her topluluk, yaşama biçimini, dolayısıyla törelerini, ona kendini aşağı yukarı zorla kabul ettiren doğal çevresine bağlıdır. Bunun için birbirinden pek uzakta yaşasalar bile bazı halklar, suya tapınma, ateşe tapınma, toprakanaya tapınma v.b. birbirine çok benzeyen törelere sahiptir.

Folklorun, çeşitli toplumlar tarafın dan yaratılmış ve derlenmiş edebiyatı vardır.Başlangıçta bu edebiyat yazılı eserlerden değil, gezici halk ozanları, âşıklar gibi bu işi meslek edinenler veya yaşlılar, gezgin satıcılar gibi meslekten olmayan insanlar tarafından, sözle aktarılan hikâyelerden oluşuyordu. Bunların çoğu, dinî inanışlardan (İlkçağ tanrılarının ve kahramanlarının veya ermişlerin serüverileri), boş inançlardan (cin, peri masalları) veya tarih olaylarından esinlenmiş efsanelerden doğma masallardı. Efsanelerde hikâye genel olarak, onu yaratmış olan toplumun niteliklerini veya istemlerini kişiliğinde toplamış bir kahramanın serüvenlerini dile getirirdi: Türkiye?de Battal Gazi, Fransa?da Roland, İspanya?da Cid (Seyd), İngiltere?de Robin Hood gibi.

Müzik, bütün folklorlarda ortak ve önemli bir öğedir. Özellikle türküler halinde ortaya çıkar ve pek çok türü vardır: anlatıcı türküler (ağıtlar, efsaneler), tarihî uğraşlarla, mevsimlerle ilgili (hasat zamanı, bağbozumu) v.b. türküler. Bunların pek çoğu adsız yazarların, bazıları da kendiliğinden meydana gelmiş, bütün bir topluluğun eserleridir. Dilden dile aktarılır ve böylece her yorumcunun beğenisine, keyfine, belleğine veya dinleyicilerin tepkilerine göre değişime uğrarlar. Müzik, çalgılı da olabilir; her yörenin kendine özgü geleneksel çalgıları vardır: bağlama, saz, kaval, cura, davul, zurna v.b.

Nihayet, dans da, dünyanın her yerinde rastlanan geleneksel bir ifade yoludur ve aile bayramları, büyü ayinleri, oyunlar, hasatlar, bağbozum-ları gibi çeşitli insan uğraşlarını canlandırır.

Günümüzde, sanayileşmiş ülkelerde, halk dehasının bu gösterileri ya kaybolmaya yüz tutmuştur ya da kaynağındaki biçimini, yani ruhunu yitirmektedir. Sadece gösteri olarak, bazı bayramlarda veya resmî günlerde olaylara renk katmak için sürdürülebilmektedir

Bilimsel Araştırmalar

Folklor verilerini bilimsel yöntemlerle inceleyen ve araştıran bilim dalma da folklor denildiğini yukarıda söylemiştik. Folklor kelimesini ilk olarak İngiliz yazarı W. J. Thomson kullanmış; bilimsel nitelikteki ilk folklor araştırmasını 1646?da, Halk Arasında Boş İnançlar Üzerinde Araştırmalar adlı kitabıyla yine bir İngiliz olan Thomas Brown yapmış ve ilk folklor araştırmaları derneğide 1878?de Londra?da kurulmuştur.

Türkiye?de Kâşgarlı Mahmut?un Divanü Lûgat-it-Türk adlı eseriyle (XI. yy.), Evliya Çelebi?nin ünlü Seyahatname?sini (XVII. yy.) Türk folklor derlemelerinin ilk örnekleri sayabiliriz. Tanzimat?tan sonra daha bilinçli çalışmalar yapılmıştır: Ahmet Mithat Efendi?nin Kıssadan Hisse, Çaylak Tevfik?in Nasrettin Hoca Hikâyeleri v.b.

1925?te Macar bilginlerinden İgnasz Kunas, Türk Halk Edebiyatı adlı kitabıyla halk edebiyatımızın belgelere dayalı ilk çalışmasını yaptı. 1923?-te Ziya Gökalp halkiyat terimini folklor sözcüğü yerine kullanarak bazı ön çalışmalara girişti. Ziya Gökalp halkiyat diye adlandırdığı folklor bilimini millî açıdan ele alıyor ve kültür araştırmalarında halkiyatın önemli bir bilim dalı olduğunu savunuyordu.

Bu terim 1927?de Halk Bilgisi Derneği tarafından halk bilgisi?ne dönüştürüldü; sonradan folklor kelimesi benimsendi.

Bu ad altında incelenmesi ve derlenip değerlendirilmesi gereken konular da yaklaşık olarak şöyle saptandı: destanlar, masallar, atasözleri, deyimler, türküler, ağıtlar, maniler, bilmeceler, efsaneler, halk hikâyeleri, ninniler, doğum ile başlayıp ölüm ile biten süreç içindeki bütün töreler, gelenekler, görenekler, törenler, inançlar, halk tiyatrosu, halk resmi, halk oyunları, halk müziği, halk dansları, çalgılar, bütün giyim-kuşam ve süs eşyası, çanak-çömlek, kaşık, halıkilim, elişlemeleri, elsanatları v.b.

Türkiye?de, folklor kaynaklarını canlı tutabilmek, yaşatmak ve yaymak için meydana getirilmiş çeşitli kuruluşlar ve dernekler de vardır: Türk Folklor Kurumu ve Üniversiteler bünyesinde açılan Türk Halkbilimi buna örnek gösterelilebilir.

Folklor, Halk Oyunları demek değildir. Folklör yazımının doğru şekli Folklor şeklindedir.

About the author

İletişim kurmak için s_guz_el@hotmail.com adresini kullanabilirsiniz. Size en kısa sürede dönüş yapılacaktır. Sitedeki yazılarda kopya koruması vardır. İlgilendiğiniz içeriği kopyalamak isterseniz iletişim kurabilirsiniz.

Related Posts

40 Comments

  1. allah razaı olsun çok faydalandım

  2. çok güzel bir bilgi herkes bence bu bilgileri okumalı

  3. teşekür ederim çok faydası oldu

  4. sağlun. perfonmans ödevimde çok yardımcı oldu

  5. sadık yılmaz mu sordu soruyu

  6. teşekkürler çok güzel öğretmen çok beğenecek

  7. çok iyi bilgi teşekkür

  8. folklor hakkında bir çok bilmediğim bilgi öğrendim böylece de Türkçe ödevimi yapmış oldum

  9. arkadaslar cok iyi faydalı bence Çok teşekkürler Süper olmus Çok bilgi orendim

  10. süper gerçekten çok yardımcı oldu

  11. sizin sayenizde 100 alacağım

  12. süper olnuş çok sağolun işime yaradı

  13. bence hiç güzel değildi

  14. proje ödevime çok yardımcı oldu sağ olun

  15. tşk çok güzel

  16. bunun hepsini yazdınızmı

  17. abi çok iyi ya

  18. oku oku bitmez bide yazmayı düşünsen ooooooohhhhhhhhhhhhooooooooooo

  19. ya googleye yazdım kısa 😀 karşıma dev kadar yazı çıktı ben nasıl yazacam :(

  20. biraz daha kısa yazsanız

  21. tüm bunları nasıl yazıcam

  22. işime yaradı fakat biraz uzun olmuş .sadece bir bölümünü yazdım. :) 😀

  23. Çook işime yaradı :) Tşk ederriimm… Ödevim bu sayede biitti..

  24. yapdığınız araştıma çok güzel olmuş….100aldım….size teşekür ediyorum saygılarımı sunuyorum

  25. çok uzun bişey anlamadım :(

  26. Çok teşkkürler ödevim için çok öz ve iyi bilgiler için tekrar tekrar teşkkürler.

  27. çok teşekkür ederim ödevime yardımcı oldu

  28. bence çok güzel bir site herkese tavsiye ederim ödevime çok yardımcı oldu 😀

  29. çok güzel ! ben beğendim fakat çok uzun olmuş fazla uzatmanıza gerek yoktu :(

  30. diyosunuz çok uzun diye adamlar fotokopi diye bişey icat etmişler fotokopi çekin

  31. ali demiş ordan elle mi yazdınız diye ali bilgisayar bilgisayar

  32. ama bak yağmura katılıyorum ben de o duruma düştüm

  33. yusuf yılmaz

    ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM ÇOK İŞİME YARADI

  34. size bir öğüt: sadece folklor un tanımını ve halk bilgisi yazan yeri yazın daha kolaylık olurrr

  35. Emrehan Metin

    cok sag olun odevime yardimci oldu ing

  36. TEŞEKKÜRLER ÖDEVİMDE İYİ BİR NOT ALMAMI SAĞLADI

  37. THANK YOU

  38. Teşekkürler

  39. bnmde işime yaradı salun

  40. çok güzel ödevime yardımcı ooldduu…..

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You may also like

Nasreddin Hoca ve Ziyafetler

Nasreddin Hoca’nın Katılmış Olduğu Ziyafetler, Yemekler Hakkında Bilgi