Çömlekçiliğin Tarihçesi Hakkında Bilgi

- in Kültür

Çömlekçiliğin Tarihçesi Hakkında Bilgi. Çömlekçilik nasıl ortaya çıkmıştır, özellikleri nelerdir? Çömlek yapımının tarihi hakkında kısa özet bilgi.

ÇÖMLEKÇİLİK, killi toprağı işleyerek dekoratif süs eşyaları ve mutfak kap kaçağı yapmaya dayanan çok eski bir el sanatı. Uygarlık tarihinin ilk dönemlerindeki en önemli buluşlardan biridir.

Toprak, bir çömlek ham maddesi olarak ilk olarak Yenitaş Çağı’nda kullanılmaya başlanmış, daha sonra çömlekçi çarkının da bulunmasıyla üretimin hızı ve kalitesinde büyük gelişmeler sağlanmıştır. Çok eski tarihli bir buluş olmasına karşın, gerek bu çalışmada kullanılan mekanik çarkın gerekse ham maddenin aradan geçen binlerce yıl boyunca hemen hiç değişmemiş olması ise yapılan buluşun ne denli isabetli ve başarılı olduğunu açıkça göstermektedir. Çünkü günümüzde bile en iyi kalitede bir çömleği üretmenin yolu, bundan beş bin yıl öncesiyle neredeyse aynıdır.

Yenitaş Çağı’nda zarif testiler, vazolar, kavanozlar, çömlekler ve küpler üreten ilk ustalar, henüz çömlekçi çarkının sağlayabileceği kolaylıklardan habersiz durumdaydılar ve bütün eserlerini tamamen el maharetiyle meydana getirmişlerdi. Çömlekçiler, önce killi çamurdan parmak kalınlığında uzun bantlar hazırlar, bunları burgaç biçiminde üst üste yerleştirip istenilen kabın biçimini verdikten sonra fırında pişirirlerdi.

Çömlekçiliğin ve Çömlek Yapımının Tarihi

Çömlekçi çarkı İ.Ö. 4000’lerde, Eski Tunç Çağında bulundu. Bununla killi bir çamura istenilen biçimi vermek son derece kolaylaştı ve toprak kapların üretimi hem hızlandı, hem de ürünler estetik açıdan daha da güzelleşti. Tarihin akışında gözlenen bu radikal değişimi, arkeologların gün ışığına çıkardıkları farklı dönemlere ait toprak bazlı buluntular çok daha iyi ortaya koymaktadır.

Çömlekçi çarkı düzgün bir kağnı tekerleği gibidir. Yatay olarak yerleştirilir ve alttan ayakla çevrilir. Bu sırada toprak kap sürekli olarak ıslak tutulan ellerle biçimlendirilir, kurumaya başlarken de kulplar takılır. Üretilen çanak çömlekler gövdeleri tamamen kuruduktan sonra zımparalanır, üzerine çeşitli süsler yapılır, sır ya da vernikle su geçirmez duruma getilirip fırında pişirilir.

Çömlekçiliği öğrenmiş bütün kültürlerde toprak çanak çömlekler kullanışlı oldukları, ucuza mal edildikleri ve çabuk kırıldıkları için oldukça bol miktarda yapılmıştır. Arkeologlar kazı çalışmalarında en çok bu tür kalıntılarla karşılaşırlar. Toprak kapların zaman içinde yok olma tehlikeleri de daha azdır. Ateşten ya da rutubetten fazla etkilenmezler.

Çanak-çömlek yorumlama bilgisi, arkeolojinin temelini oluşturmaktadır. Bu kapların yapılış tekniği, biçimleri, yüzerlerindeki şekiller ve süsler incelendiğinde, onları yapanların ve kullananların uygarlıkları hakkında ayrıntılı bilgiler edinilir. Belli bir üslup kazanmış olan bu eserlerden çoğu kez “tarih belirleme” de yararlanılır. Kesin üretim zamanı saptanabilen çanak çömlekler sayesinde, o yörede bunlarla birlikte gün ışığına çıkartılan diğer eserler de kolayca tarihlendirilebilmektedir.