Çinicilik Nedir

Ağustos 13, 2012 4 Comments »

cinicilik Çinicilik NedirÇinicilik: Pişmiş topraktan, duvar süslemesi, yer kaplaması, kapkacak v.b. sanat değeri olan eşya yapma.

Çini Nasıl Yapılır

Çininin hammaddesi kaolin adı verilen beyaz kil, kuvars ve kireçtaşıdır. Bunlar belirli oranda karıştırılarak çamur haline getirilir. Sonra bu çamur süzülür, ince elekten geçirilerek içinde bulunabilecek erimemiş taneciklerden temizlenir. Bu çamur bir süre bekletilerek dinlendirilir, sonra sıkıştırılarak ezilir. Böylelikle çamurun tamamen karışması, her türlü pütürlerden temizlenmesi sağlanır. Bu işlemlerden sonra artık çini hamuru işlenmeğe hazırdır. Bundan alınacak parçalar elle, çarkta veya makinede işlenerek şekillendirilir ve kurumağa bırakılır. Kurumadan sonra pişirme işlemi 950-1 000 dereceye kadar ısıtılmış fırınlarda yapılır. Feldispatlı kum ile belirli oranlarda kalay ve kurşundan oluşan alaşım karıştırılarak havada oksitlendirilmek suretiyle elde edilen sır, çiniye sürülerek 1 250 dereceye kadar ısıtılmış fırında tekrar pişirilir.

Çinicilik tarihinde ilk aşama, topraktan yapılan eşyanın pişirilmesiy-di. Bugüne kadar elde edilebilen bilgilere göre, bu tür çalışmalar önce M.Ö. 6500 yılında Anadolu ve Mezopotamya’da başlamıştır. Mezopotamya uygarlığında yapıların dış yüzleri tuğlalarla kaplanıyordu. Konya yakınındaki Çatalhöyük kazılarında da pişmiş topraktan yapılmış çok eski süs ve kullanma eşyası bulundu. Çin’de, bu ülkenin batıya açılan giriş kapısı sayılabilecek Kansu’da yapılan kazılarda yaklaşık olarak M.Ö. 24002500 yıllarına ait pişmiş topraktan eşya ortaya çıkarılmıştır.

Bugünkü anlamıyla çinicilik, yani özel çamurlardan (kaolin [bir tür kil], kuvars ve kireçtaşı) yapılmış eşyanın yüksek derecelerde (1 300 derece) pişirilmesi, sırlanması ve süslenmesi göz önüne alındığında, çinicilik tarihi ancak XII. yüzyıla kadar götürülebilmektedir. Ancak pişmiş toprak eşyanın sırlanması ve süslenmesi bakımından Cilâhtaş Devri (Neolitik Çağ) başlangıç sayılabilir. Araştırmacıların bulgularına göre çinicilik Anadolu ve Mezopotamya’dan İran’a geçmiş, oradan da doğuya yayılmış, Türkistan’da yaygın bir sanat halini almıştır. Çiniciliği Avrupa’da yayanlarsa Araplardır. Arapların İspanya’daki egemenliği sırasında Granada, Valencia, Paterno gibi şehirler bu işin merkezi haline gelmiş, aynı dönemde, yani XIV. yüzyılda, çinicilik buradan Avrupa’ya doğru yayılmağa başlamış, XV. yüzyılda Sicilya’dan Floransa’ya geçmiştir. XVIII. yüzyılda Fransa’da, Almanya’da, Macaristan’da çinicilik yüksek düzeyde bir sanat kolu olarak gelişmiştir.

Türklerde çinicilik

Türklerde çinicilik çok eski sanatlar arasında yer alır. “Selçukluların yapı süslemelerinde kullandıkları, yeni renk ve motifler katarak geliştirdikleri bu sanat dalının en güzel örnekleri Konya’da Alâettin Camii avlusundaki kümbetlerde, Sırçalımedrese, Karatay Medresesi gibi tarihi anıtlarda görülür. Bursa’nın başkent olduğu yıllarda Osmanlılar çiniciliğe büyük önem verdiler ve Selçuklulardan aldıkları sanatı onların motiflerinden yararlanarak geliştirdiler. XIII. yüzyılda Türk çiniciliği şekil, renk, süs yönünden parlak bir düzeye ulaştı. O tarihlerde özellikle İznik’te kurulan atolyelerde çok güzel çiniler yapılıyordu. Daha sonraları bu atolyeler Bursa, Kütahya, Çanakkale gibi yerlerde de yaygınlaşmıştı. XIV. ve XV. yüzyıllarda özellikle Bursa’-da yapılan camilerde (Yeşil Cami, Yeşil Türbe, Muradiye ve Orhan camileri), İstanbul’da Fatih’in yaptırdığı Çinili Köşk’te kullanılan çiniler, bu sanatın en güzel örnekleri arasındadır. Türklerde XVI. yüzyılın başlarında duvar çiniciliğinin önem kazandığı görülür. Aynı zamanda çinicilikte başarıyla kullanılması zor sayılan bazı renklerden çok iyi sonuçlar alınması da dikkati çeker.

XVII. yüzyılda Türk çiniciliği gerilemeğe başladı, daha sonraki dönemlerde Türkiye’de çinicilik bir sanat kolu olarak önemini sürdürdü, ama XVI. yüzyıl, çinicilikte en parlak devir olarak kalmağa devam etti.

Çiniciliğe, Cumhuriyet döneminde de önem verildi. Sümerbank’m işlettiği Yıldız Porselen Fabrikası eski çini örneklerinin tekrarında ve yeni modellerin geliştirilmesinde büyük başarı gösterdi. Kütahya’daki çinicilik çalışmaları da gelişerek varlığını korudu. Özel atelyeler çağdaş sanat anlayışına uygun çinilerle bugünün mimarlığına büyük katkıda bulundu.

Osmanlı Çini Sanatı ve Beylikler Dönemi Çini Sanatı  hakkında ek bilgi

Benzer Yazılar

4 Comments

  1. MELİS ŞEVVAL 02 Aralık 2013 at 16:39 - Reply

    İstediğim bilgiler yok…

  2. başak 11 Nisan 2014 at 18:12 - Reply

    aradımı bulamadım
    Ne aramıştınız?

  3. duru deniz 01 Mayıs 2014 at 10:46 - Reply

    hiç bişey yazmio bune ya
    biraz bişeyler yazin nolur

  4. eceyagmur 06 Mayıs 2014 at 16:52 - Reply

    Basaga soyleyin cumleleri düzgün kullansın

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin