Çeribaşı Abdullah’la İdamlık İsmail Özeti

Çeribaşı Abdullah’la İdamlık İsmail, Afet Ilgaz’ın hikaye kitabı (1974)

İstanbul’da Sultanahmet Cezaevi’ndeki tutukluları konu edinmiş olduğu için, kişileri bir hikayeden ötekine de geçen on hikaye. Yazar “dizi hikayeler” diyor. Kitaba adını veren ilk hikayedeki Abdullah, İstanbul’un namlı yankesicilerindendir. Bir şair öğretmen, Kapalı’ya konuluşundan 38 gün sonra, oradan alınmış İdamlık İsmail’in koğuşuna verilmiştir. Çeribaşı Abdullah çingenelere haber saldığı için, asılması geciken İsmail sonunda asılır.

Arabın Yalellisi’nde kauçuk hırsızlığından yatmakta ve radyosuna düşkün İbrahim anlatılıyor. Beyler Koğuşundaki Hulusi Bey, urgan fabrikatörü ve müteahhittir; İkinci Dünya Savaşı yıllarında kolayca zengin olmuş, Askeriyenin büyük deposundan yaptırttığı hırsızlıklar yüzünden hapse düşmüştür. Tanıklar’ da onbaşı kendisine hakaret ettiği gerekçesiyle tutuklu öğretmenden şikayetçidir. Bayburtlu Necati de öğretmene dergi verdiği saptandığı için taş odaya atılmıştır. Koğuşa yeni gelen Lise Müdürü acayip bir adamdır; öğretmen bir gece onun mahkûmlardan birine kanlık ettiğini anlar. Bir ara Tophane sıralarındaki askeri hapishanede yatmış öğretmenin askerî hastanede geçen günleri Süngülüler hikayesinin konusudur. Olayları İkinci Dünya Savaşı yıllarında geçen hikayelerde hayatından da kesitler verilen öğretmen, şair Rıfat Ilgaz olmalıdır. Kitabın sonuna Afet Ilgaz için yazılmış eleştiriler ve incelemelerden oluşan bir bölüm eklenmiştir.