Balistik Nedir? Balistik Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Balistik Nedir? Balistik Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

- in Bilgi

Balistik Nedir? Kurşun, top mermisi, roket, füze gibi fırlatılan nesnelerin itme kuvvetini ve hareketini inceleyen bilim dalı. Bu tür mermilerin tahrip etkisine ilişkin incelemeler de balistiğin alanına girer. Balistik kuram ve teknikleri teknoloji alanına yaygın biçimde uygulanmıştır: Sanayi için kartuş kumandalı aygıtların, uzay gemilerinin, ısı kalkanlarının, alüminyum tamponlarının geliştirilmesi, vb. Yer fiziği, gök taşlarının incelenmesi, gezegenlerin araştırılması gibi alanlardaki bilimsel çalışmalarda da balistik biliminden yararlanılabilir.

BALİSTİK KURAMININ GELİŞMESİ

balistikTopçu balistiğini sistemli biçimde ele alan ilk kişi, İtalyan Niccolo Fontana’dır (bilim tarihçileri Fontana’yı daha çok 1537’de yayımlanan (Nuova Scineza)  Yeni Bilim adlı yapıtında kullandığı Tartaglia adıyla tanırlar. Profesyonel bir istihkamcı olan Fontana, Verona kalesinin cephanelik komutanının, top atışlarında en büyük erime ulaşmak için namlunun hangi eğimde ateşlenmesi gerektiği konusunu düşünmesini isteyince, çalışmaları sonucunda, istenilen eğimin, bir dik açının yarısı – yani geleneksel ölçüyle 45°’ lik bir açı olduğunu belirlemiştir. 

XVIII. yy. başlarında, Galilei, Newton ve Leibniz’in dinamiğin ilkelerini ve yüksek matematik yöntemlerini yerleştirmelerinden sonra, dış balistik (mermilerin silahın dışındaki hareketinin incelenmesi) kuramı hızla gelişti; ama, kuramsal açıdan önemli olan bu çalışma, büyük ölçüde saf matematik alanında yapılan bir egzersizdi; buna karşılık, ateşli bir silahtan mermi çıkış hızını ölçmek için elde kabul edilebilir doğru bir yöntem bulunmadığından, bu çalışmanın uygulamada topçuluğa önemli bir etkisi olmadı.

Mermi çıkışlarıyla ilgili ilk yöntem 1707’de astronom Cassini tarafından önerildi. Ölçme aygıtının kendisiyse (balistik sarkaç), 1740’ta İngiliz Benjamin Robins tarafından bulundu (bu aygıtta, üç ayaklı bir sehpadan aşağı büyük bir çekül sarkıtılmıştır. Küçük çaplı bir mermiyle buradaki tahta bloka ateş edilir; buna çarpan mermi, büyük genlikli bir salınıma neden olur. Bu salınım dikkatle ölçülür. Çarpan merminin hızı, temel fizik yasaları kullanılarak, merminin ve bloğun bilinen kütleleri ile salınımın genliğinden yararlanılarak belirlenir).

Kendi deneylerini ve Leonardoda Vinci’ye kadar eskilere uzanan yazarların yazılarını temel alan Robins, top ve mermi tasarımında araştırma ve geliştirme bakımından yararlı olan bazı düşünceler önerdi. Dönemin yivsiz namlulu toplarıyla atılan mermilerin çevresinden çok miktarda gaz kaçtığına dikkat eden Robins, yivli (yani sarmal oyuk çizgiler içeren), arkadan doldurulan silahların ve namlunun çapına sımsıkı uyan uzun mermilerin kullanılmasını önerdi. Bu tasarım önerilerini Nevv Principles of Gunnery (Topçuluğun Yeni İlkeleri) adlı kitabında tanımladı.

XIX. yy’da bu önerilerin topçuluğa uyarlanmasıyla, Johann Dreyse, arkadan dolma bir silah olan, adını sivri ateşleme piminden alan kama düzenekli topu buldu (1841’de bazı Prusya alaylarında kullanıldı). 1845’te Sardinyalı yüzbaşı Cavalli, kullanışlı bir arkadan dolmalı yivli top geliştirdi. Hem küçük silahlarda, hem de toplarda, silindir biçiminde sivri uçlu mermiler standart kullanıma girdi. Küçük silahlarda mermiler, kundağın dibine yerleştirilebilme bakımından yumuşak metalden yapıldı ve top mermilerinin tabanına yakın yerlere döner bakır kuşaklar eklendi. Bu yollarla, yanan baruttan çıkan gazlar, mermilerin arkasına sıkıştırıldı; mermilerin üstlerindeki yerleşme yivleri, namlulardaki yivlerin sarmal eğrileri boyunca ileriye doğru itilirken, mermiler fırıla (kendi ekseni çevresinde hızla dönmeye) zorlandı.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir