Atasözleri Hakkında Bilgi

Temmuz 28, 2012 Yorum yok. »

atasözleri Atasözleri Hakkında BilgiAtasözleri; Bir öğüdü, bir davranış kuralını, bir yargıyı kısa ve kesin bir dille anlatan ve eskiden beri söylenilegelen ilkeleşmiş tümceler.

Halkın bilgeliğini dile getiren böyle sözler her ulusun dilinde vardır. Kutsal Kitap’larda, Eski Yunan ve Roma eserlerinde birçok atasözüne rastlanır. Özellikle sözlü edebiyatın yaygın olduğu çağlarda atasözlerinin şiir, masal, şarkı, destan ve hikâyeler içinde geniş ölçüde yer aldığı görülür. Türkler sözlü edebiyat dönemindeyken atasözlerini daha çok bu anlatımların başında ve sonunda kullanırlardı. Oğuz ve Kırgız destanlarında bu çeşit örnekler çoktur. Dede Korkut hikâyelerinde birçok atasözü vardır. Divanü Lûgat-it-Türk’te ise 291 atasözüne rastlanır. Edebî eserlere çok sayıda atasözü katma geleneği XV. yüzyıldan sonra görülmeğe başladı. XIX. yüzyılda batı edebiyatıyla ilgilenen aydınlar atasözlerine çok önem verdiler. Şinasî Durubi Emsali Osmaniye (Osmanlı Atasözleri) adlı eserinde 2 000 atasözünü ve deyimi biraraya getirdi. Ahmet Vefik Paşa içinde 4 300 atasözü ve deyim bulunan bir eser yazdı. Çağdaş derlemelerse pek çoktur.

Atasözleri her ulusun özel dilvarlığıdır. Bir ulusun düşünceleri, yaşayışı, inanışları, gelenekleri en iyi, atasözleriyle belirir. Bir atasözünün ilk taslağı belki bir kişi tarafından ortaya atılmıştır ama, zamanla başkalarının ağzında söylene söylene yapılan eklemeler ve değiştirmelerle o söz herkesçe beğenilen bir biçim almış ve sonunda toplumun ortak malı olmuştur.

Atasözlerinin Özellikleri

1. Atasözleri kalıplaşmış sözlerdir. İçindeki kelimelerin yerine başkaları konamayacağı gibi, sözdiziminin biçimi de bozulamaz. Örneğin; Derdini saklayan derman bulamaz yerine derdini saklayan ilaç bulamaz veya bulamaz derman derdini saklayan v.b. denemez.

2. Atasözü kısa ve özlüdür. Az kelime ile çok şey anlatır: Ak akçe kara gün içindir, Balık baştan kokar, Dikensiz gül olmaz v.b. Ayrıca atasözleri en çok geniş zaman kipi ile, bazen de emir kipi ile söylenir: Âlet işler el övünür, Bana dokunmayan yılan bin yaşasın v.b.

3. Bazı atasözleri sosyal olayları, bazıları ise doğal olayları uzun gözlem ve deneylerin sonucu olarak genel bir kural biçiminde belirtir: Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür, «Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır v.b.

4. Bazı atasözleri doğrudan doğruya ahlâk dersi ve öğüt verir, yol gösterir: Ayağını yorganına göre uzat, Bugünkü işini yarına bırakma, «Korkunun ecele faydası yoktur v.b.

5. Bazı atasözleri töre ve gelenek, bazıları bir inanış bildirir: Kızım dövmeyen dizini döver, Akacak kan damarda durmaz v.b.

Türk atasözlerinin en zengin kaynaklarından biri de, Dede Korkut hikâyeleridir. Oğuz ve Kırgız destanları, Divanü Lûgat-it-Türk v.b. yazılı kaynaklar yanında, sözlü edebiyatta da atasözlerine çok rastlanır.

 

Benzer Yazılar

Lütfen Yorumlarınızı Eksik Etmeyin

Yorumlarınızı Türkçe kurallarına uygun olarak yazın.En az bir cümle oluşturacak şekilde yorum yapın ! Aksi takdirde boş yere yorum yapmış olursunuz*

Page optimized by WP Minify WordPress Plugin